Tag: Slaap

Alle artikelen over slaap

Licht slapen: hoe komt dat?

Sommige mensen worden van ieder geluidje wakker terwijl er bij anderen bij wijze van spreken een kanon kan afgaan zonder wakker te worden. Hoe kan het dat de één door alles heen slaapt en de ander van het kleinste geluid wakker wordt?

Hersengolven
Volgens onderzoek van de Harvard Medical School in Boston speelt de thalamus, een belangrijke hersenkern, een grote rol bij het uitsluiten van geluid tijdens de slaap. Bij mensen die zonder problemen doorslapen bij geluiden blijken er meer hersengolven te zijn. Hoe meer hersengolven geproduceerd worden, hoe minder kans er is dat mensen wakker worden van geluiden. Prikkels worden dan namelijk effectief geblokkeerd. Geluid bereikt de persoon dan niet actief, waardoor zij niet in hun slaap gestoord worden. Bij mensen met minder hersenactiviteit komen geluiden minder gefilterd binnen waardoor zij sneller wakker worden van een geluid.

Witte ruis
Met behulp van bepaalde technieken of apparatuur zou de thalamus volgens wetenschappers wellicht extra kunnen worden geprikkeld, zodat er iets aan dit soort slaapstoornissen kan worden gedaan. Zo ver is het nu nog niet maar het biedt hoop voor de toekomst.
Ondanks dat er nog geen definitieve oplossing is voor lichte slapers zijn er allerlei dingen die je zelf kan doen om geluiden te weren. Zo kun je oordopjes gebruiken om geluiden verminderen. Ook het gebruik van ‘witte ruis’ kan effectief zijn. Het monotone geluid van een ventilator, airco of radio helpt hersenen om hoge tonen of andere onaangename geluiden te negeren.

Het belang van slapen en bewegen

Bewegen geeft energie. Zowel letterlijk als figuurlijk. Bewegen geeft een fit en energiek gevoel en is goed voor je spieren botten, hart en bloedvaten. Veel mensen voelen zich na het sporten beter omdat tijdens het bewegen de stof endorfine in de hersenen wordt aangemaakt. Dit zorgt ervoor dat je je beter gaat voelen. Je voelt je meer ontspannen en tevreden.

Slaap en beweging

Slaap en beweging zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Beweging heeft grote invloed op iemands slaappatroon en de algehele gezondheid. Iemand fysieke prestaties worden voor een groot gedeelte beïnvloed door iemands slaappatroon. Slaapproblemen kunnen er voor zorgen dat iemand niet meer goed in staat is om te bewegen en fit en gezond te blijven. Voldoende slaap en beweging zijn dan ook essentieel voor de gezondheid.

Onderzoek naar slaap en beweging

Beweging heeft onder andere invloed op slapeloosheid, slaapkwaliteit en de slaapduur. Onderzoek van de National Sleep Foundation blijkt dat mensen aanzienlijk beter slapen en zich overdag alerter voelen als ze minstens 2,5 uur per week in beweging zijn. Deze hoeveelheid bewering zorgde voor een verbetering van de slaapkwaliteit van 65%. Onvoldoende beweging kan juist zorgen voor een mindere slaapkwaliteit. Dit kan gevolgen hebben voor iemands conditie en gewicht. Mensen met overgewicht blijken een slechtere slaapkwaliteit te hebben dan mensen met een normaal lichaamsgewicht.

Onvoldoende slaap

Iemand die een periode slecht slaapt loopt een grotere kans op een verstoorde stofwisseling, vermoeidheid, concentratieproblemen en stemmingswisselingen. Een goede nachtrust is essentieel voor je hersenen. Onvoldoende slaap kan de sportprestaties van een atleet dan ook negatief beïnvloeden.
Vooral de balans tussen slaap en beweging is belangrijk. Het één moet niet ten koste gaan van het ander. Een ritme aanhouden komt deze balans ten goede: iedere dag rond hetzelfde tijdstip opstaan en naar bed gaan draagt bij aan een goede nachtrust.

Slechter slapen bij volle maan

Veel mensen denken dat hun slaapgebrek te wijten is aan de stand van de maan. Maar is dat wel zo?

Onderzoek
Al jaren buigen wetenschappers zich over de vraag of de maan invloed heeft op ons slaappatroon. Inmiddels zijn er diverse onderzoeken naar gedaan. Zo onderzochten Zwitserse wetenschappers slaappatronen en bedachten ze pas later dat ze hun resultaten konden vergelijken met de maankalender. Rond volle maan bleken de proefpersonen er vijf minuten langer over te doen om in slaap te vallen. Ze maakten ook minder melatonine aan, het hormoon dat het slaap-waakritme regelt. Een ander onderzoek werd uitgevoerd met studenten van de University of Washington in Seattle. Bij dit onderzoek kwam het zelfde aan het licht: mensen sliepen in aanloop naar de volle maan korter.

Licht
Wat zorgt er nu voor dat mensen slechter slapen bij volle maan? Zweedse wetenschappers publiceerden enkele jaren geleden een onderzoek waarbij ze 47 proefpersonen enkele nachten lieten doorbrengen in een kamer zonder ramen. Daarmee voorkwamen ze dat licht invloed had op hun logees. Door die nachten te analyseren, ontdekten wetenschappers dat we gemiddeld 20 minuten korter slapen tijdens volle maan.

Feit of fabel?
Ondanks dat diverse onderzoeken een verband aantonen tussen volle maan en een slechte slaap heeft het beroemde Max Planck Institute juist geen enkel verband gevonden. Het instituut vergeleek de nachten van ruim duizend proefpersonen met elkaar en vond geen enkel verband tussen de maanstand en hoe we slapen. Volgens de onderzoekers is dit te verklaren doordat de andere studies geen objectieve meetapparatuur, zoals een hersenscan, hebben gebruikt tijdens het onderzoek. Ook werd bij de ontdekking bij het Zwitserse onderzoek ‘per ongeluk’ gedaan: de focus van het onderzoek lag niet op de invloed van volle maan en het ging het maar op een kleine groep proefpersonen. Een onderzoek van het Nijmeegse Donders Instituut kon helemaal geen bewijs vinden voor slecht slapen bij volle maan. Volgens die wetenschappers zijn er veel onderzoeken zelfs niet eens gepubliceerd vanwege ontbrekend bewijs. Hoewel er veel verhalen rondgaan over slecht slapen bij volle maan is er dus geen hard bewijs.

De invloed van slaap op gezondheid

Amerikaanse wetenschappers wilden weten of slaapstoornissen invloed kunnen hebben op onze gezondheid. Om dit te achterhalen voerden ze een literatuurstudie uit en analyseerden ze 72 studies. Deze studies waren gefocust op slaapgebrek, slaapstoornissen en ontstekingsreacties in het lichaam. De ontstekingen werden gemeten aan de hand van bloedanalyses die onder andere C-reactive proteïne (CRP) opspoorden. CRP is een eiwit dat aangemaakt wordt door de lever. Een toename van dat eiwit betekent meestal een beginnende ontsteking.

Wat bleek nu? Minder dan 7 uur per nacht slapen (maar niet extreem weinig) of meer dan 8 uur gaven hogere CRP-waarden. Slaapstoornissen en net te weinig of te veel slapen, kunnen dus zorgen voor toenemende ontstekingsreacties. Als je hier niets aan doet loop je meer risico op een hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en diabetes.

Volgens de wetenschappers blijkt dus dat te weinig of te veel slaap invloed heeft op onze gezondheid. Voor een gezonde weerstand is goed slapen een belangrijk onderdeel, maar ook gezonde eet- en leefgewoonten zijn hierop van invloed.

Stress, vermoeidheid en slaapproblemen


Steeds meer mensen hebben te maken met angst en stress. Stress helpt je om scherp te blijven en alert te reageren. Het is in noodsituaties een hele normale reactie van het lichaam maar langdurige stress kan problemen opleveren. Dan heeft stress grote invloed op het dagelijks leven. Veel stress kan zorgen voor slapeloosheid. Deze klachten kunnen intenser worden naarmate iemand meer stress ervaart.

Vermoeidheid

Iemand met veel stress kan voortdurend moe zijn. Door de aanhoudende stress wordt het lichaam uitgeput en heeft het veel rust nodig. Bij stress wordt het zenuwstelsel en immuunsysteem geactiveerd wat leidt tot een hyperalertheid waarin de hersenen constant ‘aan’ staan, een constante staat van paraatheid. Door de aanhoudende stress worden de geest en het lichaam uitgeput. Mensen met veel stress ervaren ook vaak klachten als prikkelbaarheid, concentratieproblemen en geheugenproblemen.

Slaapproblemen

Stress wordt al langer gezien als mogelijke oorzaak van slaapproblemen. Er zijn diverse onderzoeken gedaan waarin een verband tussen slaap en stress kon worden aangetoond. Zo blijkt dat stress leidt tot een aanzienlijk verhoogd risico op periodes van slapeloosheid.
Mensen die stress ervaren hebben vaak meer moeite met het stilleggen van gedachten. Lichaam en geest slaan als het ware op hol wat slaapproblemen kan veroorzaken zoals problemen met inslapen en problemen met doorslapen.

Beter slapen

Om beter te slapen zijn er een aantal dingen die je kunt doen. Zo kun je bijvoorbeeld zorgen voor een rustige en donkere slaapkamer. Het helpt ook om een vast ritme aan te houden, iedere dag rond het zelfde tijdstip op te staan en niet intensief te sporten ten minste een uur voor het slapengaan. Ademhalingsoefeningen, yoga of meditatie kunnen ook helpen om het slapen te bevorderen.

Nederlanders slapen lang genoeg, maar niet goed genoeg

Nederlanders slapen lang genoeg, maar niet goed genoeg. De behandeling van slaapproblemen moet zich daarom meer gaan richten op de kwaliteit van onze nachtrust. Dat meldt het Erasmus MC in Rotterdam dat meewerkte aan een groot internationaal slaaponderzoek.

Het belang van een goede slaap

Het belang van goede slaap wordt door veel mensen onderschat. Een goede slaap houdt de hersenen gezond, zorgt voor een beter geheugen en meer concentratie. Slecht slapen is schadelijk voor de gezondheid. Het is een risicofactor voor onder andere het ontwikkelen van een angststoornis, depressie of een posttraumatische stressstoornis.

Hoewel ruim 90 procent van alle Nederlanders tussen de 7 en 9 uur per nacht slaapt heeft 10-20% last van een slechte slaap. Zij hebben bijvoorbeeld problemen met in slaap vallen, doorslapen of worden niet uitgerust wakker. Lang genoeg slapen is dus zeker niet hetzelfde als het hebben van een goede nachtrust.

Slaapkwaliteit verbeteren

Om de kwaliteit van je slaap te verbeteren kun je bijvoorbeeld zorgen voor een rustige en donkere slaapkamer. Doe ten minste een uur voor het slapengaan ontspannende activiteiten en geen intensieve sporten. Het helpt ook om een vast ritme aan te houden en iedere dag op dezelfde tijd op te staan.

Onderzoeker van het Erasmus MC pleiten voor meer onderzoek naar slapeloosheid. Geïnteresseerden kunnen meedoen via slaapregister.nl

Wintertijd: de gevolgen voor je slaap

Komend weekend is het weer zo ver: de wintertijd gaat in en de klok gaat een uur achteruit. Dit betekent een uurtje langer slapen. De één merkt er niets van terwijl voor een ander het slaapritme helemaal overhoop kan liggen.

Biologisch ritme


Ons biologisch slaapritme wordt aangestuurd door een gebied in de hersenen. Deze biologische klok zorgt er bijvoorbeeld voor dat je op ongeveer de zelfde tijden slaapt en wakker bent. Omdat het ritme van de biologische klok eigenlijk iets langer dan 24 uur duurt is het vaak iets makkelijker om je aan te passen aan de wintertijd (dan wordt de dag langer) dan aan de zomertijd (dan wordt de dag korter). Het ritme kan per persoon verschillen. Avondmensen gaan graag wat later naar bed en hebben vaak moeite om vroeg op te staan. Uit onderzoek blijkt dat vooral avondmensen last hebben om zich aan te passen naar een nieuwe tijd.

Daglicht

De biologische klok heeft onder andere licht nodig om het ritme aan te houden. Hierbij spelen allerlei hormonen een rol, zoals het hormoon melatonine. Zodra het donker wordt maakt de pijnappelklier, een kleine klier aan de achterkant van de hersenen, melatonine aan en geeft dit af in het bloed. Het lichaam krijgt dan een seintje dat het tijd is om te gaan slapen. Tegen de ochtend, als het licht wordt, neemt de aanmaak van melatonine weer af en word je vanzelf wakker. Dat er in de winter minder daglicht is kan dit bij sommigen voor lusteloosheid en depressieve gevoelens zorgen.

Tips

Om de overgang naar de wintertijd soepel te laten verlopen kun je het licht alvast dimmen voor het slapengaan. Kijk niet meer naar een scherm vlak voordat je naar bed gaat en start een uur voor bedtijd met je gebruikelijke rituelen. Doe als je wakker wordt in de ochtend meteen de gordijnen open en zet veel lampen aan.

Niet bewezen zorg verdwijnt uit basispakket

Zorginstituut Nederland, een instituut dat het ministerie van Volksgezondheid adviseert over de samenstelling van het basispakket, kondigt aan dat zorg dat niet bewezen effectief is uit het basispakket verdwijnt. Voor behandelingen waarbij de wetenschappelijke onderbouwing tekortschiet wordt een ‘resultaatafspraak’ gemaakt. Wordt dat bewijs vervolgens niet geleverd, dan zal die zorg uit het basispakket verdwijnen. Volgens Sjaak Wijma van Zorginstituut Nederland is het belangrijk eerst te gaan uitzoeken en beoordelen wat wel werkt en wat niet. Dit is nodig om de zorgkosten in de hand te houden. Er wordt vermoed dat van 50 procent van de zorg in het basispakket de wetenschappelijke onderbouwing ontbreekt.

Onderzoek naar apneu

Wijma noemt als voorbeeld de slaapcentra in ziekenhuizen. Veel ziekenhuizen hebben de afgelopen jaren slaapcentra ingericht voor mensen die tijdens het slapen last hebben van ademstops (apneu). Volgens Wijma moet aangetoond worden of patiënten die last hebben van apneu baat hebben bij een behandeling: “Er worden veel mensen en middelen aan besteed, maar de wetenschappelijke onderbouwing zou weleens heel krap kunnen zijn.” Het Zorginstituut kiest de komende tijd behandelingen uit waar twijfels over zijn en geeft artsen de tijd te bewijzen dat de behandeling werkt. Lukt het ze niet dan wordt de zorg uit het pakket geschrapt.

Slaaponderzoek thuis

Een slaaponderzoek in het ziekenhuis is erg ingrijpend en duur. Volgens onderzoek van het Zorginstituut blijkt dat de diagnose ook eenvoudiger en goedkoper gesteld kan worden met een thuistest. Met een thuistest kan de diagnose van slaapapneu stellen zonder dat het nodig om in het ziekenhuis te overnachten. De WatchPAT is zo’n thuis slaaptest die na één nacht slapen een volledig rapport met de resultaten geeft.

WatchPAT

Hogere kans op hart- en vaatziekten bij slechte slaap


Mensen die kort en slecht slapen hebben een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Dat ontdekten onderzoekers van het RIVM en de Universiteit van Wageningen. Bij twintigduizend personen werd de slaapduur en de kwaliteit van hun slaap in relatie gebracht met het optreden van hart- en vaatziekten.

Het onderzoeksteam stelde vast dat mensen die korter dan zes uur slapen gemiddeld 15% meer kans hebben op hart- en vaatziekten dan mensen die zeven uur slapen. Korte slapers die ook nog eens slecht slapen hebben dubbel pech. In het onderzoek blijkt die groep een 65% hoger risico op hart- en vaatziekten te hebben in vergelijking met mensen die zeven uur goed slapen. Korte slapers die fris en uitgerust uit bed stappen hebben een gelijk risico op hart- en vaatziekten als mensen die zeven uur goed slapen. De onderzoekers denken dat de korte slapers die uitgerust opstaan een hoge slaapkwaliteit hebben.

Onregelmatig slapen

Uit een studie van Harvard blijkt dat de kans op hart- en vaatziekten fors toeneemt met een onregelmatig slaapritme. Als je de ene dag anderhalf uur vroeger of later gaat slapen dan de andere dag wordt er gesproken van een onregelmatig slaapritme. Bij een normaal ritme is er maximaal een half uur verschil in bedtijd. Een van de onderzoekers geeft aan dat mensen vaak een druk en stressvol bestaan hebben en hierdoor doordeweeks onvoldoende slaap krijgen. In het weekend proberen ze die slaap in te halen en dat is volgens hem geen gezond levenspatroon.

Leefstijl

Een gezonde leefstijl in combinatie met een goede slaap verlagen de kans op hart- en vaatziekten aanzienlijk. Gezonde voeding, niet roken, niet te veel alcohol drinken en voldoende bewegen verlagen het risico met 57 procent. Een gezonde leefstijl gecombineerd met goed slapen verlaagt het risico tot wel 65 procent en het overlijdensrisico aan hart- en vaataandoeningen ligt dan zelfs 83 procent lager.

Waarom droom je?

Wat is de reden dat mensen dromen? Waarom hebben we soms de meest vreemde, enge of fijne dromen?

Wanneer droom je?
Tijdens de slaap doorloop je een aantal malen een slaapcyclus. Deze slaapcyclus duurt ongeveer 90 tot 120 minuten en bestaat uit 4 fasen: sluimerslaap, lichte slaap, diepe slaap en REM-slaap. Tijdens deze laatste fase, de REM-slaap, zijn er snelle oogbewegingen (Rapid Eye Movement) en is er sprake van grote hersenactiviteit. De REM-slaap wordt ook wel de droomslaap genoemd. Men denkt dat tijdens deze fase informatie wordt verwerkt en bepaalde zaken worden opgeslagen in ons langetermijngeheugen. Er zou tijdens deze fase sprake zijn van emotioneel herstel, waarbij ervaringen die iemand tijdens de dag heeft opgedaan worden verwerkt.

Waarom droom je?
Waarom we nu precies dromen is niet echt duidelijk. Sommige wetenschappers zeggen dat dromen een psychische functie hebben andere onderzoekers zeggen dat dromen nodig zijn voor de lichamelijke gezondheid.
Vaak wordt er gezegd dat dromen er voor zorgen dat alle prikkels verwerkt worden tijdens een droom. Want vaak gaan dromen over dingen die je die dag hebt meegemaakt. Je brein zou al deze gebeurtenissen opnieuw kunnen afspelen om te bepalen welke belangrijk zijn om te onthouden en welke je beter kunt vergeten.

Nachtmerries
Nachtmerries zijn angstige dromen waar je met erg negatieve emoties meestal uit wakker schrikt. Het blijkt dat nachtmerries kunnen samenhangen met stress. Als je overdag meer gespannen bent wordt een alarmnetwerk in je brein geactiveerd om je hieraan te herinneren. Tijdens je slaap worden de emoties die verbonden zijn met negatieve levenservaringen verwerkt. De kans is groot dat die herinneringen tijdens je slaap naar voren komen en gekoppeld worden aan angstige beelden.

Dromen onthouden
Er wordt veel onderzoek gedaan naar het onthouden van dromen. Waarom kan je de ene droom wel onthouden en de andere niet? Daar is op dit moment nog geen wetenschappelijke verklaring voor. Wel onthoud je dromen beter als je ze direct opschrijft zodra je wakker wordt. Hoe langer je wacht, hoe kleiner de kans is dat je de droom nog kan herinneren.