Blog

Slechter slapen bij volle maan

Veel mensen denken dat hun slaapgebrek te wijten is aan de stand van de maan. Maar is dat wel zo?

Onderzoek
Al jaren buigen wetenschappers zich over de vraag of de maan invloed heeft op ons slaappatroon. Inmiddels zijn er diverse onderzoeken naar gedaan. Zo onderzochten Zwitserse wetenschappers slaappatronen en bedachten ze pas later dat ze hun resultaten konden vergelijken met de maankalender. Rond volle maan bleken de proefpersonen er vijf minuten langer over te doen om in slaap te vallen. Ze maakten ook minder melatonine aan, het hormoon dat het slaap-waakritme regelt. Een ander onderzoek werd uitgevoerd met studenten van de University of Washington in Seattle. Bij dit onderzoek kwam het zelfde aan het licht: mensen sliepen in aanloop naar de volle maan korter.

Licht
Wat zorgt er nu voor dat mensen slechter slapen bij volle maan? Zweedse wetenschappers publiceerden enkele jaren geleden een onderzoek waarbij ze 47 proefpersonen enkele nachten lieten doorbrengen in een kamer zonder ramen. Daarmee voorkwamen ze dat licht invloed had op hun logees. Door die nachten te analyseren, ontdekten wetenschappers dat we gemiddeld 20 minuten korter slapen tijdens volle maan.

Feit of fabel?
Ondanks dat diverse onderzoeken een verband aantonen tussen volle maan en een slechte slaap heeft het beroemde Max Planck Institute juist geen enkel verband gevonden. Het instituut vergeleek de nachten van ruim duizend proefpersonen met elkaar en vond geen enkel verband tussen de maanstand en hoe we slapen. Volgens de onderzoekers is dit te verklaren doordat de andere studies geen objectieve meetapparatuur, zoals een hersenscan, hebben gebruikt tijdens het onderzoek. Ook werd bij de ontdekking bij het Zwitserse onderzoek ‘per ongeluk’ gedaan: de focus van het onderzoek lag niet op de invloed van volle maan en het ging het maar op een kleine groep proefpersonen. Een onderzoek van het Nijmeegse Donders Instituut kon helemaal geen bewijs vinden voor slecht slapen bij volle maan. Volgens die wetenschappers zijn er veel onderzoeken zelfs niet eens gepubliceerd vanwege ontbrekend bewijs. Hoewel er veel verhalen rondgaan over slecht slapen bij volle maan is er dus geen hard bewijs.

De invloed van slaap op gezondheid

Amerikaanse wetenschappers wilden weten of slaapstoornissen invloed kunnen hebben op onze gezondheid. Om dit te achterhalen voerden ze een literatuurstudie uit en analyseerden ze 72 studies. Deze studies waren gefocust op slaapgebrek, slaapstoornissen en ontstekingsreacties in het lichaam. De ontstekingen werden gemeten aan de hand van bloedanalyses die onder andere C-reactive proteïne (CRP) opspoorden. CRP is een eiwit dat aangemaakt wordt door de lever. Een toename van dat eiwit betekent meestal een beginnende ontsteking.

Wat bleek nu? Minder dan 7 uur per nacht slapen (maar niet extreem weinig) of meer dan 8 uur gaven hogere CRP-waarden. Slaapstoornissen en net te weinig of te veel slapen, kunnen dus zorgen voor toenemende ontstekingsreacties. Als je hier niets aan doet loop je meer risico op een hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en diabetes.

Volgens de wetenschappers blijkt dus dat te weinig of te veel slaap invloed heeft op onze gezondheid. Voor een gezonde weerstand is goed slapen een belangrijk onderdeel, maar ook gezonde eet- en leefgewoonten zijn hierop van invloed.

Online apneutest in Belgische soapserie Familie


In de Belgische soapserie Familie op VTM heeft Jenny last van Patrick’s gesnurk. Door het snurken slaapt Patrick al een tijdje op de bank. Jenny wil dat Patrick zijn slaapapneu laat onderzoeken maar dat weigert hij. Patrick zegt dat hij een online apneu test heeft ingevuld en dat er geen reden is tot zorgen. Als hij op tijd naar bed zou gaan en wat minder koffie en alcohol gaat nuttigen zou er geen probleem zijn. Jenny gelooft niet dat Patrick de test eerlijk heeft ingevuld en besluit de test samen met hem in te vullen. Op de laptop is te zien hoe Jenny de online apneutest van SomnoClinic® invult.

Ook de apneutest invullen? Dat kan hier: www.snurken.org/gratis-apneutest

Snurken gelinkt aan vasculaire remodellering


Uit recent onderzoek is gebleken dat volwassenen met overgewicht of obesitas, die ook hevig snurken, een verhoogd risico hebben voor vasculaire remodellering, zelfs als ze niet lijden aan slaapapneu. Volgens deze kleine studie suggereert dit dat snurken kan bijdragen aan het cardiovasculaire risico bij deze personen.

Milde snurker, zware snurker of slaapapneu

Onderzoekers onderzochten gegevens van 122 volwassenen met overgewicht of obesitas die werden beoordeeld met behulp van de snurkindex (SI) en de zuurstofverzadigingsindex (ODI). De snurkindex meet de trillingen van het snurken en de ODI bepaalt de aanwezigheid en ernst van obstructieve slaapapneu.
De analyse omvatte 41 mensen met slaapapneu en de overige deelnemers hadden geen apneu. De deelnemers die geen apneu hadden werden beschouwd als “milde snurker” of “zware snurker”.

Dikte van de halsslagader

Onder de deelnemers die enkel snurken was de intima-mediadikte (dikte van de binnenste twee lagen van de wand van een slagader) van de gemeenschappelijke halsslagader en de interadventitiële diameter van de halsslagader hoger bij zware snurkers dan bij milde snurkers.
Vergeleken met de groep met milde snurkers, hadden mensen in de studie die wél lijden aan slaapapneu ook meer vasculaire remodellering, maar deze resultaten waren niet langer statistisch significant na correctie voor leeftijd, geslacht, ras, BMI, gemiddelde arteriële druk, niet-HDL-cholesterol, en HOMA-IR.

Mogelijke verklaring

Er zijn verschillende mogelijke verklaringen waarom snurken werd geassocieerd met vasculaire remodellering bij mensen zonder slaapapneu. Volgens Emma Barinas-Mitchell, werkzaam bij de Pittsburgh universiteit in Pennsylvania is een hypothese dat trillingen door snurken schade kunnen veroorzaken aan de wanden van de halsslagader, een nabijgelegen bloedvat. Snurken kan ook worden geassocieerd met risicofactoren of aandoeningen die verband houden met vasculaire remodellering zoals mannen met overgewicht of obesitas, alcoholgebruik en een familiegeschiedenis van snurken of slaapapneu.
Er is geen standaardmanier om de ernst van snurken te beoordelen, merkt het onderzoeksteam op in Sleep Health, en de huidige analyse maakt geen gebruik van opnames van snurken als onderdeel van de beoordeling van de ernst van snurken.
Een andere beperking van de studie is dat onderzoekers geen gegevens hadden over de ademhalingsfrequentie, die vaak verband houdt met de ernst van het snurken. De onderzoekers merken op: “Het verband tussen snurken en de halsslagader kan te wijten zijn aan de fysieke effecten van snurken, zoals de trilling van de bloedvaten, die uiteindelijk schade veroorzaken, en het kan te wijten zijn aan slaapverstoring, die ook in verband is gebracht met vasculaire veranderingen.”

Advies

Kristen Knutson, professor aan de universiteit in Chicago laat weten: “Artsen zouden moeten overwegen om degenen die snurken melden te behandelen, zelfs als ze geen slaapapneu hebben”.

Stress, vermoeidheid en slaapproblemen


Steeds meer mensen hebben te maken met angst en stress. Stress helpt je om scherp te blijven en alert te reageren. Het is in noodsituaties een hele normale reactie van het lichaam maar langdurige stress kan problemen opleveren. Dan heeft stress grote invloed op het dagelijks leven. Veel stress kan zorgen voor slapeloosheid. Deze klachten kunnen intenser worden naarmate iemand meer stress ervaart.

Vermoeidheid

Iemand met veel stress kan voortdurend moe zijn. Door de aanhoudende stress wordt het lichaam uitgeput en heeft het veel rust nodig. Bij stress wordt het zenuwstelsel en immuunsysteem geactiveerd wat leidt tot een hyperalertheid waarin de hersenen constant ‘aan’ staan, een constante staat van paraatheid. Door de aanhoudende stress worden de geest en het lichaam uitgeput. Mensen met veel stress ervaren ook vaak klachten als prikkelbaarheid, concentratieproblemen en geheugenproblemen.

Slaapproblemen

Stress wordt al langer gezien als mogelijke oorzaak van slaapproblemen. Er zijn diverse onderzoeken gedaan waarin een verband tussen slaap en stress kon worden aangetoond. Zo blijkt dat stress leidt tot een aanzienlijk verhoogd risico op periodes van slapeloosheid.
Mensen die stress ervaren hebben vaak meer moeite met het stilleggen van gedachten. Lichaam en geest slaan als het ware op hol wat slaapproblemen kan veroorzaken zoals problemen met inslapen en problemen met doorslapen.

Beter slapen

Om beter te slapen zijn er een aantal dingen die je kunt doen. Zo kun je bijvoorbeeld zorgen voor een rustige en donkere slaapkamer. Het helpt ook om een vast ritme aan te houden, iedere dag rond het zelfde tijdstip op te staan en niet intensief te sporten ten minste een uur voor het slapengaan. Ademhalingsoefeningen, yoga of meditatie kunnen ook helpen om het slapen te bevorderen.

Slapen naast een snurkende partner

In een bericht van RTL nieuws doet Samantha haar verhaal. Samantha ligt al 19 jaar naast een snurkende man. Als ze eenmaal slaapt heeft ze er geen last van. Het is vooral het inslapen dat wel vervelend kan zijn met een snurkende partner. Het gesnurk breekt haar wel eens op. Soms worden oordoppen gebruikt, maar meestal is het zo erg dat ze hem naar een andere kamer stuurt. Ze hebben allerlei mogelijkheden geprobeerd: anders liggen, regelmatig porren, een ander kussen, maar tot nu toe nog zonder succes.

Volgens Samantha zaagt haar partner “hele bossen om tijdens zijn slaap”. Toen ze 19 jaar geleden trouwden moest ze wel even wennen. Eerst dacht ze aan een verkoudheid, maar na twee maanden heeft ze er toch wat van gezegd. Dit vindt Samantha belangrijk: “Praat erover met elkaar. Dat klink heel simpel, maar het is een serieus probleem als je niet normaal kunt slapen vanwege je partners gesnurk. Daarbij heeft hij of zij misschien wel een gezondheidsprobleem. Als je er niks over zegt, weet de ander niet wat er speelt. Word niet boos, dat heeft geen nut. Iemand kan er vaak niks aan doen.”

Veel mensen hebben een snurkende partner. Er zijn ruim 4 miljoen Nederlanders die snurken. Tijdens de slaap verslappen al je spieren, waaronder de tong. De tong zakt weg en verkleint zo de luchtweg. Deze vernauwing veroorzaakt trillingen bij het ademhalen: het snurkgeluid. Snurken is gelukkig vrij eenvoudig op te lossen met een snurkbeugel. Meer weten? Neem contact op met onze experts.

Helpt trompet spelen tegen slaapapneu?


Bij slaapapneu stopt iemand tijdens het slapen even met ademhalen. Het Griekse woord “Apnea” betekent letterlijk “zonder adem”. Een apneu is een pauze van de ademhaling van meer dan 10 seconden. Ongeveer 5% van alle Nederlanders heeft last van slaapapneu.

Oorzaak van apneu
‘s Nachts verslappen alle spieren. De tong is ook een spier: deze verslapt en zakt weg in de luchtweg. De spieren kunnen zodanig verslappen dat de luchtwegen geheel afgesloten worden. Hierdoor wordt de adem volledig geblokkeerd. De hersenen krijgen dan even geen zuurstof. Apneu gaat vaak gepaard met heftig snurken en forse bewegingsonrust. Na een aantal keren luid snurken volgt een stilte door de ademstop. Mensen die lijden aan slaapapneu hebben vaak last van klachten zoals vermoeidheid, hoofdpijn en een slechte concentratie.

Trompet spelen
De afgelopen jaren is al een paar keer een verhaal in het nieuws gekomen dat trompet, digeridoo of saxofoon spelen wellicht de oplossing zijn tegen slaapapneu. De gedachte hierachter is dat je met het spelen van deze instrumenten de tongspier traint, waardoor deze ‘s nachts niet meer zo verslapt en de luchtweg niet meer blokkeert. Maar werkt dit ook echt?

Spieren trainen
De tongspier een van de meest getrainde spieren van ons lichaam. Of het helpt om deze spieren nóg meer te trainen is niet bekend. En er zijn talloze professionele zangers of musici die gewoon snurken, ondanks hun getrainde spieren. De bouw van het hoofd-halsgebied en overgewicht spelen namelijk ook mee bij iemand die lijdt aan slaapapneu, net als gevoeligheid voor slaapverstoringen. Het is dan de vraag of training van de keelspieren of het bespelen van een instrument helpt.

Nederlanders slapen lang genoeg, maar niet goed genoeg

Nederlanders slapen lang genoeg, maar niet goed genoeg. De behandeling van slaapproblemen moet zich daarom meer gaan richten op de kwaliteit van onze nachtrust. Dat meldt het Erasmus MC in Rotterdam dat meewerkte aan een groot internationaal slaaponderzoek.

Het belang van een goede slaap

Het belang van goede slaap wordt door veel mensen onderschat. Een goede slaap houdt de hersenen gezond, zorgt voor een beter geheugen en meer concentratie. Slecht slapen is schadelijk voor de gezondheid. Het is een risicofactor voor onder andere het ontwikkelen van een angststoornis, depressie of een posttraumatische stressstoornis.

Hoewel ruim 90 procent van alle Nederlanders tussen de 7 en 9 uur per nacht slaapt heeft 10-20% last van een slechte slaap. Zij hebben bijvoorbeeld problemen met in slaap vallen, doorslapen of worden niet uitgerust wakker. Lang genoeg slapen is dus zeker niet hetzelfde als het hebben van een goede nachtrust.

Slaapkwaliteit verbeteren

Om de kwaliteit van je slaap te verbeteren kun je bijvoorbeeld zorgen voor een rustige en donkere slaapkamer. Doe ten minste een uur voor het slapengaan ontspannende activiteiten en geen intensieve sporten. Het helpt ook om een vast ritme aan te houden en iedere dag op dezelfde tijd op te staan.

Onderzoeker van het Erasmus MC pleiten voor meer onderzoek naar slapeloosheid. Geïnteresseerden kunnen meedoen via slaapregister.nl

Jezelf horen snurken


Laat uw partner u elke ochtend weten dat u gesnurkt heeft terwijl u zich van geen kwaad bewust bent? U hebt uzelf immers niet horen snurken. Dat is niet zo vreemd, want vaak horen snurkers hun eigen gesnurk niet. Hoe kan dat?

Zintuigen

Tijdens de slaap verminderen de meeste lichaamsfuncties. De temperatuur daalt en de spierspanning neemt af. Het hart klopt minder snel en de hersenactiviteit verandert waardoor zintuiglijke prikkels minder effectief worden naarmate mensen dieper in slaap vallen. Zo zijn geuren vaak niet waar te nemen tijdens de slaap; pas bij het wakker worden wordt de geur geregistreerd. Ook geluiden worden tijdens de slaap zo geblokkeerd dat ze de hersenen niet bereiken en hierdoor kun je ‘s nachts beter doorslapen.

Slaapfasen

Uit onderzoek blijkt dat wanneer mensen overgaan van lichte slaap naar diepe slaap ze woorden niet meer horen of verwerken. De hersenactiviteit die wordt waargenomen tijdens een lichte slaap verdwijnt bij de diepe slaap volledig. Het kan dus een enkele keer voorkomen dat een snurker zichzelf hoort snurken tijdens een lichte slaap. In een diepere slaap zal dit niet meer voorkomen.

Hersenen

Hersenen kunnen externe informatie verwerken of negeren, afhankelijk van de slaapcyclus waarin ze zich bevinden. Ook zijn de hersenen in staat om ongebruikelijke geluiden te herkennen en te evalueren of er al dan niet een echte dreiging aanwezig is. Zo zijn we in staat om geluiden selectief te verwerken tijdens het slapen. Aan snurken raken de hersenen gewend maar van het geluid van een wekker of huilend kind wordt iemand sneller wakker.

Wintertijd: de gevolgen voor je slaap

Komend weekend is het weer zo ver: de wintertijd gaat in en de klok gaat een uur achteruit. Dit betekent een uurtje langer slapen. De één merkt er niets van terwijl voor een ander het slaapritme helemaal overhoop kan liggen.

Biologisch ritme


Ons biologisch slaapritme wordt aangestuurd door een gebied in de hersenen. Deze biologische klok zorgt er bijvoorbeeld voor dat je op ongeveer de zelfde tijden slaapt en wakker bent. Omdat het ritme van de biologische klok eigenlijk iets langer dan 24 uur duurt is het vaak iets makkelijker om je aan te passen aan de wintertijd (dan wordt de dag langer) dan aan de zomertijd (dan wordt de dag korter). Het ritme kan per persoon verschillen. Avondmensen gaan graag wat later naar bed en hebben vaak moeite om vroeg op te staan. Uit onderzoek blijkt dat vooral avondmensen last hebben om zich aan te passen naar een nieuwe tijd.

Daglicht

De biologische klok heeft onder andere licht nodig om het ritme aan te houden. Hierbij spelen allerlei hormonen een rol, zoals het hormoon melatonine. Zodra het donker wordt maakt de pijnappelklier, een kleine klier aan de achterkant van de hersenen, melatonine aan en geeft dit af in het bloed. Het lichaam krijgt dan een seintje dat het tijd is om te gaan slapen. Tegen de ochtend, als het licht wordt, neemt de aanmaak van melatonine weer af en word je vanzelf wakker. Dat er in de winter minder daglicht is kan dit bij sommigen voor lusteloosheid en depressieve gevoelens zorgen.

Tips

Om de overgang naar de wintertijd soepel te laten verlopen kun je het licht alvast dimmen voor het slapengaan. Kijk niet meer naar een scherm vlak voordat je naar bed gaat en start een uur voor bedtijd met je gebruikelijke rituelen. Doe als je wakker wordt in de ochtend meteen de gordijnen open en zet veel lampen aan.