In spreekuur beantwoorden medisch specialisten vragen van lezers. Deze keer: ’Wat is beter? Eerder naar bed of later opstaan?’ Slaapexpert Floris Wouterson legt uit.

Dit is misschien wel de meest gestelde slaapvraag die ik krijg. En opvallend genoeg denken veel mensen dat er één universeel antwoord bestaat.

Maar zo eenvoudig is slaap niet. Wie structureel te weinig slaapt, heeft natuurlijk baat bij meer slaapuren. Alleen zit de echte winst vaak niet alleen in méér slapen, maar in beter aansluiten op je biologische ritme. En daar gaat het vaak mis.

Veel mensen proberen vroeger naar bed te gaan, terwijl hun lichaam daar eenvoudigweg nog niet klaar voor is. Ze liggen dan om half tien braaf onder de dekens, maar liggen vervolgens een uur wakker te woelen en te draaien. Dat werkt frustrerend en geeft het gevoel dat ze „slecht slapen”, terwijl hun interne klok eigenlijk gewoon nog niet in slaapmodus staat.

Regelmaat speelt enorme rol

Anderen doen precies het tegenovergestelde. Ze blijven te laat doorgaan met werk, Netflix of scrollen op hun telefoon, terwijl hun lichaam eigenlijk al signalen geeft dat het wil slapen. Ook dat wringt met je ritme. Wat blijkt uit slaaponderzoek? Regelmaat speelt een enorme rol. Mensen die ongeveer op vaste tijden slapen en opstaan, functioneren vaak beter dan mensen die wel genoeg uren maken, maar constant wisselen in ritme.

Een grote Europese studie van chronobioloog Till Roenneberg ondervroeg meer dan 55.000 deelnemers. De conclusie: mensen die structureel leven tegen hun biologische klok slapen aantoonbaar slechter en hebben meer last van vermoeidheid overdag. Ongeacht het aantal uren slaap. Dit verschijnsel noemen ze ook wel social jetlag.

Passend bij je biologsiche klok

In mijn praktijk zie ik daarom vaak dat later opstaan niet de echte oplossing is. Wie elke ochtend moeite heeft om op gang te komen, heeft meestal niet alleen een tekort aan uren, maar ook een ritme dat niet goed afgestemd is.

De belangrijkste vraag is dus niet alleen hoeveel uur je slaapt, maar vooral: slaap je op momenten die passen bij jouw biologische klok? Want iemand die op het juiste moment slaapt, wordt vaak energieker wakker met minder uren dan iemand die langer slaapt op het verkeerde moment. En precies daar zit voor veel mensen de echte winst.

Bron: Telegraaf