In Spreekuur beantwoorden medisch specialisten vragen van patienten. Deze keer: Ik slaap slecht en neem daarom regelmatig een slaappil. Kan dat kwaad? Slaapexpert Floris Wouterson geeft antwoord.
Die vraag krijg ik regelmatig. En ik begrijp het wel. Je ligt al uren wakker, kijkt voor de zoveelste keer op de wekker en weet dat je morgen vroeg op moet. Zal ik een slaappil nemen of toch proberen op eigen kracht in slaap te vallen? Je twijfelt. Want je wilt liever geen slaapmedicatie gebruiken, maar nóg een nacht wakker liggen zie je ook niet zitten. Maar wat als die pil je helemaal niet de slaap geeft die je lichaam nodig heeft?
Je denkt misschien dat een slaappil je slaap verbetert. Je valt sneller in slaap en hebt het gevoel dat je een goede nacht hebt gemaakt. Maar verdoofd worden is niet hetzelfde als natuurlijk slapen. Veelgebruikte slaapmiddelen zoals temazepam en lorazepam behoren tot de benzodiazepines, ook wel ’pammetjes’ genoemd. Ze versterken de werking van GABA, een stof die je hersenactiviteit afremt. Maar ze verstoren ook je natuurlijke slaapopbouw.
’Nep-slaap’
Een overzichtsstudie van De Mendonça en collega’s (2023) laat zien dat benzodiazepines de diepe slaap en REM-slaap verminderen, terwijl je meer tijd doorbrengt in de normale, minder diepe slaapfase N2. Het verraderlijke? Je hebt het gevoel prima geslapen te hebben, terwijl belangrijke herstelprocessen niet optimaal verlopen. Ik noem dat ook wel ’nep-slaap’.
Maar hoeveel levert zo’n pil eigenlijk op? In een analyse van 24 studies met ruim 2.400 zestigplussers vonden Glass en collega’s (2005) gemiddeld slechts 25 minuten langer slapen. Maar dat betekent niet dat je lichaam ook beter herstelt. Het is vooral de illusie van een herstellende nachtrust.
Bovendien kwamen geheugenproblemen en sufheid overdag aanzienlijk vaker voor. Daar komt het risico op gewenning en afhankelijkheid bij. Stop je na langdurig gebruik, dan kun je tijdelijk nog slechter slapen. Je raakt ervan overtuigd dat je zonder pil niet meer kunt slapen. Terwijl het middel inmiddels onderdeel van het probleem is geworden. Gebruik je al langere tijd benzodiazepines, stop dan niet abrupt, maar overleg met je arts.